วัดพระธาตุดอยกองมู

ตั้งอยู่บนดอยกองมูทางทิศตะวันตกของตัวเมืองแม่ฮ่องสอน วัดนี้เดิมมีชื่อเรียกว่า วัดปลายดอย เป็นปูชนียสถานคู่บ้านคู่เมืองที่สำคัญ ประกอบด้วยพระธาตุเจดีย์ที่สวยงาม 2 องค์ จากวัดพระธาตุดอยกองมูนี้สามารถมองเห็นภูมิประเทศและสภาพตัวเมืองแม่ฮ่องสอนได้อย่างชัดเจนและสวยงามมาก

วัดพระธาตุดอยกองมู เป็นวัดศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองของชาวจังหวัดแม่ฮ่องสอนมาช้านาน ตั้งอยู่บนดอยกองมู ทางทิศตะวันตกของ ตัวเมืองแม่ฮ่องสอนเพียง 3 ก.ม.

พระธาตุเจดีย์องค์ใหญ่ ของวัดพระธาตุดองกองมูสร้างโดยพ่อค้าชาวไทยใหญ่ชื่อ "จองต่องสู่" เมื่อ พ.ศ. 2403 ลักษณะเป็นเจดีย์ทรงเครื่องแบบมอญ ประดับลวดลายปูนปั้น มีฐานแปดเหลี่ยมซ้อนสามชั้น บริเวณฐานด้านล่างประดับด้วยซุ้มพระตาม ทิศทั้งแปด



วัดจองกลาง-วัดจองคำ

หากพูดถึง “วัดจองคำ” ชาวเมืองสามหมอกน้อยคนนักที่จะไม่รู้จักวัดแห่งนี้ เนื่องจากวัดจองคำเป็นวัดที่ถูกสร้างขึ้นเป็นแห่งแรกของจังหวัดแม่ฮ่องสอน และอยู่คู่เมืองสามหมอกมานานนับร้อยปีจนได้รับการสถาปนาให้เป็นพระอารามหลวงเมื่อปี พ.ศ. 2527

อยู่ในตัวอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน ห่างจากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยสำนักงานภาคเหนือ เขต1 ประมาณ 5 กม.ไปทางทิศตะวันออก ถ.ชำนาญสถิตย์ ห่างจากขุนลุมประพาสประมาณ 100 เมตร

วัดจองกลางตั้งอยู่ข้างกับวัดจองคำ ภายในวิหารมีแท่นบูชาตั้งพระพุทธสิหิงค์จำลอง ปิดทองเหลืองอร่ามไปทั้งองค์ และภายในวัดยังมีพิพิธภัณฑ์จัดแสดงตุ๊กตาไม้แกะสลักเป็นรูปคนและสัตว์ ฝีมือแกะสลักของช่างชาวพม่า ซึ่งนำมาจากพม่าตั้งแต่ พ.ศ. 2400 นอกจากนี้ยังมีภาพจิตรกรรมบนแผ่นกระจกเรื่องพระเวสสันดรชาดกและภาพพุทธประวัติ ตลอดจนภาพแสดงชีวิตความเป็นอยู่ของคนสมัยนั้นหลายภาพ

สำหรับผู้ที่มาวัดจองกลางและวัดจองคำเป็นครั้งแรกผมเชื่อว่าคงจะมีความรู้สึกไม่ต่างกับผมนักในเรื่องการแบ่งวัด 2 วัดออกจากกัน ในเมื่อทั้ง 2 วัดตั้งอยู่ติดกัน มีกำแพงล้อมรอบร่วมกันเป็นแนวกำแพงยาวล้อมหนองจองคำและสวนสาธารณะเอาไว้ด้วยกันทั้งหมด เมื่อเดินเข้าไปในวัดยากที่จะบอกว่าเสนาสนะหลังไหนเป็นของวัดไหน

ที่เราเห็นอยู่ตอนนี้ก็จะมีเจดีย์เป็นหลักอยู่ตรงกลาง เป็นเจดีย์วัดจองกลาง ด้านหลังเจดีย์เป็นศาลาขนาดใหญ่หรือวิหาร สถาปัตยกรรมการก่อสร้างเป็นเอกลักษณ์ของแม่ฮ่องสอน ที่เห็นยอดเล็กๆ เปิดไฟสว่างๆ เป็นวิหารพระอุปคุตปางจกบาตรที่ชาวบ้านศรัทธากันเป็นอย่างมาก



วัดหัวเวียง

วัดหัวเวียง สร้างขึ้นเมื่อปี 2406 ปัจจุบันตั้งอยู่ใจกลางเมืองแม่ฮ่องสอน บน ถ.สิงหนาทบำรุง

ชื่อ “วัดหัวเวียง” คาดกันว่าน่าจะมาจากสมัยก่อนที่วัดนี้สร้างอยู่บริเวณหัวเมืองของจังหวัดแม่ฮ่องสอน แต่ปัจจุบันเมื่อความเจริญรุ่งเรืองรุกคืบเข้ามา มีการก่อสร้างอาคารบ้านเรือน โรงแรมเพิ่มขึ้น ทำให้วัดหัวเวียงที่เคยอยู่หัวเมืองกลับกลายมาอยู่ใจกลางเมืองแม่ฮ่องสอนแทน

เหตุการณ์สำคัญวัดหัวเวียง คือการนำพระมหามุนี หรือเจ้าพลาละแข่งที่หล่อจำลอง จากเมืองมัณฑะเลย์ ประเทศพม่า มาประดิษฐานที่วัดหัวเวียงโดยลุงจองโพหย่า และลุงจองหวุ่นนะ เดินทางไปนิมนต์มาพระเจ้าพลาละแข่งองค์นี้หล่อเป็นท่อนๆทั้งหมด 9 ท่อน บรรทุกเรือมาตามแม่น้ำปาย